Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak iyi olur, zira bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek yanılmayı önler çünkü gürültülü ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve notlar birbirini destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ama net başlar elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter genellikle burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ama tonlar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür nitekim bu yüzden sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı arttığından sertçe tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle net olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı ışık ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. 1 hafif aromayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda kalır ve sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes yapmak şarttır öte yandan ondalık puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen puandır, zira dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül çizgisinin eşit ilerlemesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı de aromayı hemen etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin akar ama notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar fakat şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi sonra kalını seçmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki his ile burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı kaydetmek gerekir bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir soluk aromayı çok geniş açar. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Romeo julieta short sports benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha kısa bırakır hızlı bir çekiş ise ince notaları siler. Güç dilde zayıf ama koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler açısından önce burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı da detay göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce ılık su almak yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir ağız en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha temiz anlaşılır bu yüzden hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra tadım denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade kalmasıdır. Ağız tazelendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen tadım çoğunlukla eksik kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Sigarillo formatında yanış hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta kalır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile bitiş arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü de kakao notasını hızla ortaya koyup biter çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Boy kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir yargı vermez yani her tadım önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve zaman izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir not defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar defalarca yeniden öğrenilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ile puan deftere yazılmalı gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Puanlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu şeklinde bir not yeterli olur. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin verebilir örneğin ağır bir duman sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña aroma profili benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını yüksek tutar kaldı ki ağır bir duman notasız da kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi durum da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün içinde aroma ayrımı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda çubuk hızlı yanar ve keskin tonlar abartılır bu sebeple oda şartlarını da kayda geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli havada ise çekiş ağırlaşır ve lezzet bastırılır ısı ise tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür değerlendirme anı seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki hava ya da koku olur. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Kapı aralığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.